MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Księgi Pamięci

Księgi Pamięci zawierają informacje o ponad 70 tys. Polakach deportowanych do KL Auschwitz, uzyskane na podstawie częściowo zachowanych dokumentów archiwalnych i korespondencji z byłymi więźniami i ich rodzinami.

Dane te, będące pokłosiem wieloletnich badań pracowników muzeum, zostały opublikowane w latach 2000-2012 przez Muzeum i Towarzystwo Opieki nad Oświęcimiem w postaci pięciu Ksiąg Pamięci:
 

  • Księga Pamięci. Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego została opublikowana w 1998 r przez katowicki Oddział Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem. Autorką Księgi jest dr inż. Irena Pająk. Księga jest poświęcona mieszkańcom Prowincji Górnośląskiej  skierowanych do Auschwitz w latach 1940 do 1945 przez policję bezpieczeństwa z więzień w Katowicach oraz tzw. transportami zbiorowym. Zawiera także nazwiska więźniów policyjnych skazanych przez sąd doraźny oraz więźniów wychowawczych. Księga zawiera 27 380 wpisów, w tym 17 023 wpisy to więźniowie zidentyfikowani, mężczyźni i kobiety posiadający w dokumentacji co najmniej nazwisko. Pozostałe 10 350 pozycji to tylko numery, lecz za każdym z nich kryje się człowiek, któremu odebrano tożsamość. Czasem tylko pojawia się przy nich data śmierci.
  • Księga Pamięci. Transporty Polaków z Warszawy do KL Auschwitz 1940-1944, ukazała się w 2000 r. Zawiera ok. 26 tys. wpisów dotyczących mężczyzn, kobiet i dzieci, mieszkańców Warszawy i Mazowsza, w tym około 13 tys. przywiezionych do obozu z więzienia Pawiak, aresztowanych podczas ulicznych łapanek i akcji przeciw ruchowi oporu, oraz około 13 tys. deportowanych w 1944 r. z obozu przejściowego w Pruszkowie, po upadku powstania warszawskiego
  • Księga Pamięci. Transporty Polaków do KL Auschwitz z Krakowa i innych miejscowości Polski południowej 1940-1944 została wydana w 2002 r. Jest poświęcona pamięci około 18 tys. Polaków skierowanych do obozu przez niemiecką Policję Bezpieczeństwa z więzień w: Krakowie (Montelupich), Tarnowie, Wiśniczu Nowym, Rzeszowie, Muszynie, Nowym Sączu, Sanoku, Nowym Targu, Zakopanem. Listę transportów otwiera pierwszy transport więźniów politycznych z więzienia w Tarnowie, liczący 728 osób i złożony w większości z młodych patriotów. Dzień jego przybycia do KL Auschwitz, 14 czerwca 1940 r., traktuje się jako datę założenia tego obozu
  • Księga Pamięci. Transporty Polaków do KL Auschwitz z Radomia i innych miejscowości Kielecczyzny 1940-1944 opublikowana została w 2005 r. i zawiera informacje o około 16 tys. Polaków deportowanych do KL Auschwitz z okupacyjnego dystryktu radomskiego, głównie z więzień w: Radomiu, Kielcach, Tomaszowie Mazowieckim, Piotrkowie, Końskich, Sandomierzu i Pińczowie, gdzie trafili po aresztowaniu przez Niemców podczas łapanek, rewizji, obław, na ulicach, w pociągach, dworcach kolejowych.
  • Księga Pamięci. Transporty Polaków do KL Auschwitz z Lublina i innych miejscowości Lubelszczyzny 1940-1944 została wydana w 2009 r. Jest poświęcona pamięci 7199 Polek i Polaków deportowanych do KL Auschwitz przez placówki policji bezpieczeństwa dystryktu lubelskiego w 37 transportach. Dystrykt lubelski miał pełnić rolę „kręgosłupa gospodarki rolnej Generalnego Gubernatorstwa”, a znaczne tereny Zamojszczyzny zostały przeznaczone dla niemieckiego osadnictwa.
  • Księga Pamięci. Transporty Polaków do KL Auschwitz z Wielkopolski, Pomorza, Ciechanowskiego i Białostocczyzny 1940-1944 została wydana w 2013 r. Dotyczy on losu 5 453 więźniów i więźniarek skierowanych do KL Auschwitz w 84 transportach z tzw. Kraju Warty, Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie oraz rejencji ciechanowskiej i okręgu białostockiego, wchodzących w skład Prowincji Prusy Wschodnie. Obejmuje ona zachodnią i północną część tzw. ziem wcielonych do Rzeszy. Nie uwzględnia ona jednak Polaków z tych ziem deportowanych do KL Auschwitz w tzw. transportach zbiorowych, które będą przedmiotem odrębnego opracowania.