MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Aktualności

Nowa lekcja internetowa: Polacy w KL Auschwitz

ps
13-06-2020

Polacy KL Auschwitz” to nowa lekcja internetowa przygotowana przez Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. Jej autorem jest dr Piotr Setkiewicz, szef Centrum Badań Muzeum Auschwitz.

PRZEJDŹ DO LEKCJI

Lekcja rozpoczyna się od zarysowania charakteru niemieckiej okupacji w Polsce: „Istotą niemieckiej polityki w okupowanej Polsce było z jednej strony dążenie do fizycznej eliminacji wszelkich potencjalnych „wrogich elementów”, poprzez ich np. rozstrzelanie, z drugiej – co równie ważne – sterroryzowanie pozostałej ludności polskiej poprzez masowe aresztowania i deportacje do obozów koncentracyjnych. Po części zresztą metody te wzajemnie się uzupełniały” – czytamy.

 

Następnie autor przybliża genezę powstania obozu Auschwitz: „W końcu listopada lub na początku grudnia 1939 roku w urzędzie Wyższego Dowódcy SS i Policji we Wrocławiu zaproponowano, aby na terenie byłych polskich koszar wojskowych w Oświęcimiu (wówczas jeszcze używano tej nazwy na przemian z nową, zniemczoną – Auschwitz) utworzyć „obóz kwarantanny” (Quarantänelager). Miał on być zorganizowany na wzór państwowych obozów koncentracyjnych (staatliche Konzentrationslager) i posłużyć do czasowego przetrzymywania więźniów z rejencji katowickiej, głównie politycznych, przed przeniesieniem ich do Dachau, Sachsenhausen czy Buchenwaldu” – pisze Piotr Setkiewicz.

Decyzja o tym, że Auschwitz będzie nowym obozem koncentracyjnym zapadła najprawdopodobniej w końcu marca. Na początku kwietnia SS ukończyła negocjacje z Wehrmachtem dotyczące wydzierżawienia byłych koszar, 15 kwietnia podpisano w tej sprawie formalne porozumienie, zaś Główny Urząd Budownictwa i Budżetu SS wyasygnował kwotę 2 milionów marek na prace remontowe i adaptacyjne na terenie przyszłego obozu.

Kolejne rozdziały skupiają się na przyczynach aresztowania i osadzania Polaków w KL Auschwitz oraz planom rozbudowy Auschwitz jako głównego obozu dla więźniów z okupowanej Polski. Przedstawia on także statystyki transportów oraz stany liczbowe polskich więźniów w obozie.

„Z dostępnych materiałów wynika, iż w pierwszych dwóch latach istnienia obozu Polaków przywożono w nieregularnych odstępach czasowych: zdarzały się miesiące, kiedy liczba osadzanych przekraczała 2 tys. (najwięcej w kwietniu 1941 roku – 4 tys.), lecz także i takie, gdy przywożono do obozu zaledwie po kilkuset więźniów. Natomiast w statystykach za rok 1942 i zwłaszcza 1943 widać stałą i wyraźną tendencję rosnącą, co przypuszczalnie świadczy o zorganizowaniu przez niemieckie władze policyjne coraz sprawniej funkcjonującego systemu opróżniania więzień i systematycznego wywożenia aresztantów do KL Auschwitz” – pisze Piotr Setkiewicz.

Odrębny rozdział prezentuje strukturę społeczną polskich więźniów: „Z przedstawionej statystyki wynika dość jasno, że do Auschwitz deportowano mniej osób należących do warstwy inteligencji, niż się to do tej pory przyjęło uważać. A także, iż aresztowania i deportacje dotyczyły praktycznie wszystkich, w ujęciu socjologicznym i zawodowym, części polskiego społeczeństwa” – czytamy.

W lekcji przedstawiono także losy dwóch odrębnych grup polskich więźniów, tzw. więźniów wychowawczych oraz więźniów policyjnych. Następne rozdziały mówią o miejscu Auschwitz w dziejach martyrologii Polaków w okresie II wojny światowej oraz świadomości istnienia Auschwitz w czasie okupacji.

„Już pod datą 21 września 1940 roku kronikarz okupacyjnej Warszawy Ludwik Landau wspomniał po raz pierwszy w swoich zapiskach o istnieniu Auschwitz, odnotowując później, w ciągu nieco ponad miesiąca, kolejno napływające wiadomości jeszcze sześciokrotnie. W „Biuletynie Informacyjnym” Związku Walki Zbrojnej pierwszy artykuł o obozie w Oświęcimiu ukazał się 4 października 1940 r., podobnie w „Głosie Polskim”, „Szańcu” i innych czasopismach podziemnych. Dzięki działalności konspiracyjnej grupy Witolda Pileckiego wkrótce do Warszawy zaczęły docierać bardziej szczegółowe meldunki, w których raportowano o warunkach życia więźniów, brutalnym postępowaniu esesmanów i rosnącej śmiertelności” – czytamy.

Piotr Setkiewicz pisze też o percepcji wizerunku więźniów Polaków, historii więźniów funkcyjnych, a także o liczbie polskich ofiar Auschwitz.

Lekcja „Polacy w KL Auschwitz” dostępna jest po polsku i angielsku.